ศูนย์พัฒนาและฝึกอบรมคนพิการแห่งเอเชียและแปซิฟิก (ศพอ.) ได้จัดการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการเรื่องเครือข่ายข้อมูลสารสนเทศและการสื่อสารสำหรับประชาชน: การฝึกอบรมระบบการเข้าถึงระบบข้อมูลดิจิตอลสำหรับคนพิการ (DAISY) ระหว่างวันที่ 1 - 18 กุมภาพันธ์ 2548 ณ กรุงเทพฯ ประเทศไทย มีผู้เข้าร่วมการฝึกอบรมจากหน่วยงานของทั้งภาครัฐและภาคเอกชน 10 คนจากประเทศอินเดีย มาเลเซีย และประเทศไทย ซึ่งในจำนวนนี้มีคนพิการทางสายตา 3 คนและคนพิการทางร่างกายอีก 1 คน
วัตถุประสงค์หลักของการฝึกอบรมครั้งนี้คือเพื่อให้เข้าใจถึงแนวคิดของระบบการเข้าถึงระบบข้อมูลดิจิตอลสำหรับคนพิการ(DAISY) และสามารถผลิตหนังสือมัลติมีเดีย (multimedia book) ตามแบบของระบบการเข้าถึงระบบข้อมูลดิจิตอลสำหรับคนพิการที่ไม่สามารถทำการพิมพ์ได้ บุคคลดังกล่าวอาจเป็นคนพิการทางสายตา มีความบกพร่องทางร่างกายที่จำกัดความสามารถในการดำเนินการเรื่องการพิมพ์ ไม่สามารถทำตามขั้นตอนในการพิมพ์ หรือ ไม่สามารถเข้าใจรูปแบบของการพิมพ์ คาดว่าผู้ที่เข้ารับการฝึกอบรมในครั้งนี้จะสามารถผลิตและเผยแพร่หนังสือมัลติมีเดียตามแบบของระบบการเข้าถึงระบบข้อมูลดิจิตอลในประเทศของตนได้
ศพอ. เชื่อว่าการเข้าถึงข้อมูลข่าวสาร โดยเฉพาะอย่างยิ่งสื่อสิ่งพิมพ์ เป็นความจำเป็นพื้นฐานของมนุษย์ บุคคลผู้ที่ไม่สามารถเข้าถึงสิ่งพิมพ์ต้องใช้ความพยายามอย่างมากในการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารโดยเฉพาะอย่างยิ่งข้อมูลสาธารณะ ซึ่งควรจะเผยแพร่อย่างทั่วถึงแก่ประชาชนทุกคน ซึ่งรวมถึงคนพิการด้วย ดังนั้นหนังสือมัลติมีเดียตามแบบของระบบการเข้าถึงระบบข้อมูลดิจิตอลจึงเป็นหนึ่งในการแก้ปัญหาดังกล่าว การเข้าถึงระบบข้อมูลดิจิตอลสำหรับคนพิการ
หลักสูตรการฝึกอบรมแบ่งออกเป็นการบรรยายและการฝึกปฏิบัติ นายมณเฑียร บุญตัน เจ้าหน้าที่ของศพอ. และประธานสมาคมคนตาบอดแห่งประเทศไทย เป็นผู้ให้การบรรยายในหัวข้อเรื่องแนวคิดของระบบการเข้าถึงระบบข้อมูลดิจิตอล ข้อมูลเพิ่มเติมสามารถดูได้จากเว็บไซต์ของสมาคมระบบการเข้าถึงระบบข้อมูลดิจิตอล (http://www.daisy.org/) และสารบัญการฝึกอบรมโครงการของ ศพอ. DAISY Consortium and APCD Project training contents.
ระหว่างการฝึกอบรมภาคปฏิบัติ Mr. Miki Azuma ผู้เชี่ยวชาญและผู้ฝึกอบรมขององค์กรความร่วมมือระหว่างประเทศของญี่ปุ่น (JICA) ได้สอนการผลิตตำรามัลติมีเดีย (multimedia text book) ตามแบบของระบบการเข้าถึงระบบข้อมูลดิจิตอล ผู้เข้าร่วมการฝึกอบรมได้เรียนรู้เกี่ยวกับการผลิตตามแบบของระบบการเข้าถึงระบบข้อมูลดิจิตอล ด้วยโปรแกรม MyStudio PC และ Sigtuna DAR 3 และได้ผลิตหนังสือมัลติมีเดียตามความต้องการของกลุ่มเป้าหมายของคนพิการ
ผู้เข้าร่วมการฝึกอบรมทุกคนได้จัดทำหนังสือมัลติมีเดียสำหรับคนตาบอด (multimedia talking book) หนังสือที่จัดทำขึ้นมีตั้งแต่หนังสือคู่มือเตรียมความพร้อมรับภัยพิบัติ รายละเอียดโครงสร้างขององค์กร ตลอดจนจดหมายข่าวของศพอ. และหนังสืออื่นๆ ที่กล่าวมาแล้วข้างต้น
ศพอ. หวังว่าผู้เข้าร่วมการฝึกอบรมจะสามารถเผยแพร่เรื่องการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารให้เป็นที่แพร่หลายออกไป
การได้รับการฝึกอบรมระบบการเข้าถึงระบบข้อมูลดิจิตอลเพียงแค่ครั้งเดียวนั้นไม่พอเพียง เพราะระบบการเข้าถึงระบบข้อมูลดิจิตอลจำเป็นจะต้องได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่องเช่นเดียวกับเครือข่ายข้อมูล ความรู้เกี่ยวกับระบบการเข้าถึงระบบข้อมูลดิจิตอลไม่สามารถรับได้ในระยะเวลาการฝึกอบรมเพียงแค่ครั้งเดียว การศึกษาและการฝึกปฏิบัติให้มากขึ้นหลังจากการฝึกอบรมจึงเป็นสิ่งสำคัญที่จะนำไปสู่ความสำเร็จสูงสุด ยังมีอีกโครงการหนึ่งของสมาคมที่ให้การฝึกอบรมเกี่ยวกับระบบการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารแต่ยังไม่เพียงพอ ดิฉันหวังว่าทุกองค์กรที่มีการนำระบบการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารดิจิตอลไปใช้สามารถทำงานร่วมกันได้ไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง
ดิฉันคิดว่า เครือข่ายข้อมูลสารสนเทศเป็นสิ่งที่จำเป็นสำหรับคนพิการ เพราะมันเป็นประตูเปิดไปสู่ความเป็นไปได้และโอกาสใหม่ๆ ให้กับพวกเขา ดิฉันรู้ว่ามันยากสำหรับคนพิการในบางประเทศที่จะใช้เครือข่ายข้อมูลสารสนเทศและการสื่อสาร อย่างไรก็ตามเมื่อทำให้เป็นจริงได้ครั้งหนึ่งแล้ว ครั้งต่อๆ ไป มันก็ง่ายขึ้นในการรับเครือข่ายข้อมูลสารสนเทศที่พวกเขาต้องการ เพื่อการศึกษา หรือทำสิ่งอื่นๆ ตามที่เขาต้องการ ด้วยเหตุนี้เครือข่ายข้อมูลสารสนเทศและการสื่อสารช่วยส่งเสริมการดำรงชีวิตอิสระของคนพิการ(Independent living) ได้
แนวคิดในการเผยแพร่ระบบการเข้าถึงระบบข้อมูลดิจิตอลในประเทศของผู้เข้าร่วมการฝึกอบรมมีดังนี้:
ผมจะพยายามอธิบายประโยชน์ของระบบการเข้าถึงระบบข้อมูลดิจิตอลให้กับประชาชนชาวอินเดีย ว่ามันไม่เพียงแต่จะเป็นเครื่องมือทางการศึกษาที่ดีสำหรับคนพิการที่ขาดความสามารถในการพิมพ์เท่านั้น แต่มันยังดีต่อคนพิการประเภทอื่นๆ อีกด้วย
จริงๆ แล้วเราเคยทำหนังสือสำหรับคนพิการทางสายตาในองค์กรของเรา หลังจากกลับประเทศ ผมจะสร้างสตูดิโอขึ้นหนึ่งสตูดิโอที่มีการใช้ระบบการเข้าถึงระบบข้อมูลดิจิตอล ผมจะสนับสนุนให้ประชาชนผลิตหนังสือที่ใช้ระบบการเข้าถึงระบบข้อมูลดิจิตอลซึ่งใช้ภาษาถิ่นของเขาเองเช่น ภาษาฮินดี (Hindi) ภาษามาราตี (Marathi) ซึ่งจะช่วยเผยแพร่ระบบการเข้าถึงระบบข้อมูลดิจิตอลในประเทศอินเดีย ผมจะให้อุปกรณ์ในการเล่นซ้ำแก่พวกเขาด้วย
ในฐานะที่เป็นผู้บริหารจากหอสมุดแห่งชาติสำหรับคนตาบอด ดิฉันมีความคาดหวังอย่างมากในการที่จะถ่ายทอดความรู้ที่ได้เรียนมาจากโครงการนี้เพื่อปรับปรุงคุณภาพของหนังสือเสียง (audio book) ที่ผลิตในระบบของหอสมุด ถึงแม้ว่าเราจะมีโครงการนำร่องเกี่ยวกับชุดหนังสือเสียง และมีเครือข่ายข้อมูลที่ให้ความช่วยเหลือเป็นเวลาหลายปี มีทรัพยากรที่เชื่อถือได้หลายอย่างที่เราสามารถเรียนรู้เกี่ยวกับระบบการเข้าถึงระบบข้อมูลดิจิตอลที่แท้จริงได้ ดิฉันมีความเชื่อมั่นว่าเมื่อเราได้เผยแพร่ระบบการเข้าถึงระบบข้อมูลดิจิตอลให้เป็นที่รู้จักในสมาคมคนพิการทางสายตาของไทย ผ่านทางระบบห้องสมุดดิจิตอลแล้ว โอกาสทางการศึกษาสำหรับคนพิการทั่วประเทศก็จะเพิ่มขึ้นอย่างแน่นอน
เมื่อระบบการเข้าถึงระบบข้อมูลดิจิตอลได้รับการพัฒนาขึ้นครั้งแรก การศึกษาค้นคว้าได้ชี้ให้เห็นว่าหนังสือสำหรับคนพิการทางสายตาแบบเดิมที่มีการพิมพ์เผยแพร่เหมือนๆ กัน ไม่สามารถตอบสนองความต้องการด้านการอ่านและข้อมูลข่าวสารของผู้อ่าน Digital Talking Book (DTB) ดังนั้นหนังสือสนทนาดิจิตอล (DTB) จึงได้รับการพัฒนาขึ้นเพื่อตอบสนองความต้องการของผู้อ่านโดยการให้การเข้าถึงหนังสือสนทนาซึ่งไม่เคยเป็นไปได้มาก่อนกับการใช้เสียงมนุษย์ในสิ่งพิมพ
